OOPS. Your Flash player is missing or outdated.Click here to update your player so you can see this content.
You are here: Strona gwna arrow Projekty zrealizowane arrow Comenius 2008-10 PL arrow Polskie stroje ludowe
Polskie stroje ludowe PDF Drukuj Email
Redaktor: Ewa Bukaa   

Polskie stroje ludowe zaczy powstawa pod koniec XIXw. i na pocztku XXw. W okresie midzywojennym strj ludowy zacz by traktowany jako odzie odwitna, noszona na wielkie okazje, a nie jako ubir codziennego uytku. Wygld stroju uzaleniony jest od regionu Polski gdzie powstawa, warunkw klimatycznych, typu gospodarki, stosunkw spoeczno- gospodarczych oraz historii regionu w ktrym powsta.

Strj witokrzyski:

Strj mski - brzowa sukmana z odwinit lew klap. Na gowie czapka rogata granatowa (rogatywka) z otokiem z barankowego czarnego futerka. Obuwie skrzane, szyte po bokach, na wysokim obcasie.

Strj kobiecy - gorset z krtk baskink, zdobione krzyujcymi si kolorowymi tasiemkami. Na gowie noszono chustki, matki czepki. Poczochy (gwnie biae) noszono rzadko, innym elementem stroju kobiet by gorset zdobiony na plecach i przedzie haftem, naszyciem z kolorowych tasiemek lub koralikw.

Strj gralski:

Strj mski – skada si z pciennej koszuli, cuchy i portek, z serdaka, kapelusza, kierpcw i pasa. Cuch zapinao na guziki lub haftki i zwizywao wysoko na piersiach kolorowymi wstgami. Poniej wizania umieszczano haft. Portki uszyte z biaego samodziau, s obcise, zdobione lampasem biegncym po szwach zewntrznych. Do ubioru gralskiego naley rwnie serdak.

Strj kobiecy – gralki nosiy koszul zdobion biaym haftem na konierzu i mankietach, barwne spdnice, drukowane w kwiatowe obszerne wzory, poza tym gorsecik ornamentowy i haftowany, zim serdak. Czarne buciki z pcholewkami, sznurowane i na obcasie. Gow nakryway t lub czerwon chustk wizan pod brod. Do wyjcia wkadaj du chustk wenian, szeroko zarzucon na ramiona.

Strj lski:

Strj kobiecy – podstawowym elementem ubioru kobiecego na lsku jest tzw. "oplecek" z "kieck", oraz stanik z przyszyt do niego spdnic. Pozostae czci ubioru, to: zapaska, kabotek, czepiec i chustka. Strj dziewczt skada si z bufiastego "kabotka" (koszuli), "oplecka", obszytego galonem na brzegu, poczonego z dug spdnic zdobion doem wstk. Uzupenieniem stroju bya zapaska. Strj szyto z jedwabi i ween. Spdnice i fartuchy byy dugie i szerokie. Do uroczystego ubioru dziewczta lskie nakaday na gow wiece ze sztucznych kwiatw i szychu, przystrojone dugimi i szerokimi wzorzystymi wstgami.

Strj mski – charakterystyczny jest paszcz mski z pelerynk, popularny do pierwszych lat XX w. Ze wzrostem zamonoci "gazda", czyli gospodarz, zacz nosi cienk koszul, zwykle haftowan, spodnie i buty, tzw. "polskie zgrzyboki". Latem nakryciem gowy by somiany kapelusz wasnej roboty, noszony zarwno koo domu, jak i w polu, zim za "baranica", czyli czapka z futra baraniego o podstawie cylindrycznej, przechodzcej w stokowate zakoczenie. Od wita noszono kupowane na jarmarkach "czopki" z czarnego, rzadziej siwego filcu, o szerokiej "strzesze" (rondo).

Polskie stroje historyczne

Ubir narodowy okrela nasze miejsce w kulturze Europy.

Wraz z rozwojem sztuki wojennej zmieniaa si take zbroja. W XII w. Woje nosili lune tuniki, na ktre zakadali kolczug, oraz skrzane buty. W XIV w. Rycerze chronili ju cae ciao metalowymi pytami. Kompletna zbroja waya ok. 25 kg.

Przepych baroku sprzyja temu, e strj mia by wytworny. W Polsce za Zygmunta Augusta panowaa moda hiszpaska –jak w caej Europie. W XVI wieku uformowa si ubir narodowy. Na ubir najsilniejszy wpyw wywary ubiory wgierskie –za Stefana Batorego. Mski ubir szlachecki skada si z upana.

upan robiony by z weny, lub jedwabnej wzorzystej tkaniny. Mia niski stojcy konierz, wskie dugie rkawy i zapicie w postaci szeregu maych guzikw –od konierza do pasa. upan opasywany by mikkim metalowym paskiem.

Okrycia wierzchnie stanowiy delie i ferezje.

Do upana noszono w XVI wieku dugie wskie spodnie oraz trzewiki na niskim obcasie, sigajce nieco za kostk. 
Czapki miay okrge denko w formie zwisajcego worka i z futrzan opuszk. Czapk ozdabiano drog spink i kit czaplich pir.

Za Stefana Batorego w modzie polskiej przyja si czapka zwana batorwk. Batorwka miaa rozcity z boku i rozszerzajcy si ku grze brzeg.

Kontusz a do pocztku XX wieku by symbolem polskiego stroju uroczystego. Kontusz, to wierzchni kaftan w ubiorze narodowym. Przyj si w latach 30 XVII wieku i szybko rozpowszechni si.

Pas by niezbdnym dodatkiem do stroju narodowego. Pocztkowo znane i uywane byy pasy siatkowe ktre chtnie kupowaa drobna szlachta i rzemielnicy. Natomiast weniane pasy nosili chopi.

Spodnie zwane byy portkami. Krojone na mod wschodni nosiy nazw szarawary.

Kopak to wysokie nakrycie gowy o cylindrycznym ksztacie. W XVIII wieku coraz rzadziej noszono, tak popularne wczeniej, kopaki.

Czapki konfederatki –typu „piuska” lub „rogatywka” bez daszka kwadratowej gwce, noszona od XVIII wieku. 
Rogatywka –mskie nakrycie gowy, o kwadratowym denku. W Polsce forma takiej czapki znana bya od redniowiecza, pniej zwana konfederatk, Potem staa si wysok czapk z daszkiem.

Buty do XVIII wieku byy podkuwane. W poowie XVIII wieku pojawi si obcas. Zazwyczaj szlachcic posiada dwie pary butw. Kolory, ktre dominoway to czerwony i ty. 

 
« poprzedni artyku   nastpny artyku »